Muzika

Facebooktwitterredditpinterestlinkedinmail

Istorijske prilike u Crnoj Gori i vjekovne borbe za oslobodjenje, nijesu pogodovale intezivnijem razvoju muzičke kulture. Arhivski podaci o kotorskim orguljama iz 1488. i “Oktoih”, “Psaltir” i druge crkvene knjige, stampane na Cetinju ili Obodu izmedju 1494. i 1496. najstariji su značajni tragovi muzičke kulture u Crnoj Gori.

Sedam velikih liturgijskih inkunabula venecijanskog izdavaca L. A. Djunte s kraja XV i početka XVI vijeka, sačuvanih u samostanu Sv. Klare u Kotoru, kao i 15 orgulja gradjenih kasnije na crnogorskom primorju, ukazuju na kontinuiranu crkvenu muzičku praksu u nasim krajevima. Osnivanje franjevačke “skole pjevanja” u XIX vijeku u Kotoru, uslovilo je i prve pokusaje stvaranja na području duhovne muzike. I pored njegovanja horske muzike i povremenog okupljanja grupa tamburasa i duvača, svjetovna muzička praksa gotovo do polovine XIX vijeka najvise zivi u narodnoj pjesmi i igri, a naročit udio u njoj ima guslarska pjesma.

montenegro attractions

Najstarije pjevačko drustvo, kotorsko “Jedinstvo” osnovano je 1839. godine. Godine 1870. na Cetinju su započele pripreme oko osnivanja Prve crnogorske vojne muzike. Sa regrutovanjem kadra islo je veoma tesko jer se u Crnoj Gori vise cijenila puska, nego duvacki instrument. Druga crnogorska vojna muzika osnovana je 1889. Muzičkom obrazovanju najvise paznje poklanjano je u Djevojačkom institutu na Cetinju (1869 – 1913).

Prvi crnogorski skolovani muzičar bio je Jovan Ivanisevic (1860-1889). Ovaj pasionirani stvaralac, autor horova, minijatura za klavir, za orkestar i solo pjesama koje su se sa uspjehom izvodile u Pragu tokom njegovih studija na Orguljskoj skoli, tragično je zavrsio zivot prije svoje tridesete godine. U XIX vijeku nastalo je nekoliko operskih djela prema libretima inspirisanim Crnom Gorom. Drugoj generaciji crnogorskih muzičara skolovanih u Pragu pripadaju Aleksa Ivanovic (1888-1940) i Jovan Milosevic (1895-1959). Kao pedagozi i horovodje, oni su svoju dugogodisnju plodnu djelatnost najvise vezali za Podgoricu i Cetinje.

svjetskog rata bile su u Crnoj Gori dvije muzičke skole: na Cetinju od 1929. (pri pjevačkom drustvu “Njegos”) i od 1937. u Podgorici (pri pjevačkom drustvu “Branko”). Poslije Drugog svjetskog rata, naročito se ističu kulturno-umjetničko drustvo “Njegos” na Cetinju, “Nikola Djurkovic” u Kotoru i, naročito, “Stanko Dragojevic” u Titogradu (Podgorici), koje nastavlja crnogorsku muzičku tradiciju, učestvujuci na festivalima i takmičenjima amaterskih horova u zemlji i inostranstvu.

Bisernice Boke: www.bisernice.cg.yu

Posebnu ulogu u muzičkom zivotu Crne Gore odigrao je Radio Titograd, koji je svoju prvu emisiju dao 30. IV 1949. godine, a u okviru kojeg tada djeluje vise zapazenih vokalnih i instrumentalnih ansambala i čija se redakcija narodne muzike uspjesno bavi sakupljanjem i ozivljavanjem narodnog melosa. Visegodisnji saradnik Radio Titograda bio je Ilija Lakesic (1908 – 1973), autor jedne simfonije i vise orkestarskih djela. U okviru Radio-Titograda, 1959. je obnovljen Simfonijski orkestar sa kojim saradjuju, kao dirigenti ili solisti, eminentni crnogorski i evropski umjetnici.

Godine 1946/47. na Cetinju je osnovana muzička skola koja je 1949. prerasla u srednju muzičku skolu (od 1951-58. djelovala je u Kotoru, od 1958. u Titogradu). Nize muzičke skole osnovane su: 1947. u Titogradu, 1948. u Kotoru, zatim u Herceg Novom, Niksicu, Tivtu, Ivangradu (Beranama), Pljevljima, Budvi, Baru, Bijelom Polju.

Geografski polozaj i kulturno-istorijski razvoj Crne Gore bili su vazni faktori u oblikovanju narodne pjesme i svirke. Razlikuje se nekoliko muzičko-folklornih područja” centralno, sandzačko, primorsko, plavsko-gusinjsko itd. Takodje, ima nekoliko različitih skupina crnogorske vokalne narodne muzike, a sto se tiče vokalno-instrumentalne, osnovni i najčesci oblik je pjevanje uz gusle i nesto manje značajno, pjevanje uz diple u predjelima oko Durmitora.

Danas su u Crnoj Gori prisutni svi savremeni muzički tokovi.

Dva velika muzička festivala, Festival mediteranske pjesme (koji se odrzava u Budvi od 1992.) i Festival “Sunčane skale”(Herceg Novi, od 1994.) predstavljaju krunu popularnih muzičkih desavanja u Crnoj Gori.